บทกลอนพระคุณพ่อกับแม่


พระคุณ พ่อ

พระคุณพ่อก่อเกิดกำเนิดบุตร พระคุณพ่อสูงสุดยิ่งภูผา                            พระคุณพ่อเจือจุนอุ่นอุรา พระคุณพ่อยิ่งฟ้าดารากร
พระคุณพ่อก่อลูกมาพบโลก พระคุณพ่อดับโศกเมื่อทุกข์ร้อน                 พระคุณพ่อแผ่เผื่อเอื้ออาทร พระคุณพ่อสั่งสอนให้ลูกดี
พระคุณพ่อเย็นเกล้าทั้งเช้า ค่ำ พระคุณพ่อเลิศล้ำสุรีย์ ศรี                        พระคุณพ่อหาใดเปรียบไม่มี ลองดูสินึกเทียบเปรียบแทนคุณ
จะเทียบดินดินก็ต้อยน้อยหนัก หนา จะเทียบฟ้าฟ้าก็ทรามต่ำสถุล         จะเทียบน้ำอีกทั้งลมไม่สมดุล ปิตุคุณใหญ่ยิ่งกว่าสิ่งใด ฯ

ถึงจะเมาเช้าเย็นก็เป็นพ่อ จะพูดจาแอ้อ้อก็พ่อฉัน                                    จะติดคุกติดตะรางทางพนัน ก็ไม้พ้นพ่อฉันอยู่นั่นเอง
เพราะว่าฉันได้พ่อก่อเรือน ร่าง แล้ว จึงสร้างเสริมต่อให้เหมาะเหม็ง       จนกระทั่งเรียนรู้อยู่กินเอง บางคนเก่งยศศักดิ์มากเงินตรา
อันนรชนผู้ใดใครลืมพ่อ ผู้นั้นก็เลวทรามต่ำกว่าหมา                                 เพราะคุณพ่อให้กำเนิดเกิดกา ยา ไม่มีพ่อแล้วเราจะเกิดมาได้ อย่างไร ฯ
พ่อตั้งหน้าหาทุนการศึกษา พ่อฟันฝ่าอุปสรรคแสนหนักเหลือ                 พ่อเฝ้าเกื้อหนุนและ จุนเจือ พ่อทำเพื่อลูกเจริญเดินกาวไกล ฯ


ยามเย็นค่ำเคยพูดจ้อกันพ่อ ลูก เคยปรับทุกข์ลูกพ่อขอขนม                  พ่อของลูกปลูกฝังหวังชื่นชม เป็นพระพรหมของลูกทุกเวลา
เมื่อลูกสุขพ่อของลูกก็สุข ด้วย คราลูกป่วยพ่อช่วยลูกให้ สุขา               ลูกได้ดีพ่อนี้เปรมปรีดา ขอวันทาพ่อของลูกทุกวันเอย ฯ

โอ้ว่าพ่อคือ พระใน ดวงใจลูก
เปรียบประดุจแผ่นฟ้าใหญ่ กว้างไพศาล
ที่โอบอุ้มคุ้มครอง จากภัยพาล
คอยปกป้องคุ้มกัน อันตราย

เฝ้าถนอมลูกรัก ดังดวงจิต
คอยตามติดดูแล มิห่างหาย
แม้ลูกรักผิดพลาด ให้อภัย
มิเคยตัดเยื่อใย ในลูกยา

ถึงเวลาแล้วหนอ ที่ลูกรัก
จะดูแลฟูมฟัก เฝ้ารักษา
มิให้ต้องเหนื่อยยาก ในกายา
แลรักษาจิตใจ ให้งดงาม

ลูกจะแทนคุณพ่อ มิให้ขาด
สิ่งที่วาดหวังไว้ ในทุกฝัน
จะเดินตามรอยเท้าพ่อ ที่มุ่งมั่น
มิให้พ่อได้ผิดหวัง ในลูกเอย

พ่อของลูก

พระคุณพ่อก่อเกิดกำเนิดบุตร พระคุณพ่อสูงสุดยิ่งภูผา พระคุณพ่อเจือจุนอุ่นอุรา พระคุณพ่อยิ่งฟ้าดารากร พระคุณพ่อก่อลูกมาพบโลก พระคุณพ่อดับโศกเมื่อทุกข์ร้อน พระคุณแผ่เผื่อเอื้ออาทร พระคุณพ่อสั่งสอนให้ลูกดี พระคุณพ่อเย็นเกล้าทุกเช้าค่ำ พระคุณพ่อเลิศล้ำสุรีย์ศรี พระคุณพ่อหาใดเปรียบไม่มี ลองดูสินึกเทียบเปรียบแทนคุณ จะเทียบดินก็ด้อยน้อยนักหนา จะเทียบฟ้าฟ้าก็ทรามต่ำสถุลย์ จะเทียบน้ำอีก ทั้งลมไม่สมดุลย์ ปิตุคุณใหญ่ยิ่งกว่าสิ่งใด ถึงจะเมาเช้าเย็นก็เป็นพ่อ จะพูดจาแอ้อ้อก็พ่อฉัน จะติดคุกติดตารางทางพนัน ก็ไม่พ้นพ่อฉันอยู่นั้นเอง อันบุคคลผู้ใดใครลืมพ่อ ผู้นั้นก็เลวทรามต่ำกว่าหมา เพราะคุณพ่อให้กำเนิดเกิดกายา ไม่มีพ่อแล้วเราจะเกิดมาได้อย่างไร

รักของแม่

รักใดเล่าจะแน่เท่าแม่รัก ผูกสมัครรักมั่นไม่หวั่นไหว                                   ห่วงใดเล่าเท่าห่วงแห่งดวงใจ ที่แม่ให้กับลูกอยู่ทุกครา
ยามลูกขื่นแม่ขมตรมหลายเท่า ยามลูกเศร้าแม่โศกวิโยคกว่า                   ยามลูกหายแม่ห่วงคอยดวงตา ยามลูกมาแม่ลดหมดห่วงใย ฯ

รักของใครไม่เท่าศักดิ์รัก ของแม่ รักแน่แท้แม่รักอยู่ไม่รู้สร่าง                  ศัตรูร้ายก็ไม่กรายมากั้นกาง ถึงรักนางรักนายก็ไม่เกิน
แม้รักยศรักศักดิ์อัครฐาน รักการงานสารพันรักสรรเสริญ                           รักสนุกทุกสถานสำราญเทอญ รักไม่เกินรักของแม่รักแท้เอย ฯ

แม่ตื่นก่อนนอนทีหลังระวัง ลูก จิตท่านผูกเพียรระวังตั้ง รักษา                   ยุงจะกินริ้นจะกัดก็พัดพา บางเวลาแม่ไม่หลับระงับเลย ฯ
เมื่อลูกใหญ่วัยถ้วนควรศึกษา แม่ก็พาลูกรักไปฝากให้                               จะเสียทุนหนุนค่าวิชาไป ถ้ามีให้แล้วไมขัดเป็นสัจจริง
ถึงไม่มีบางทีก็กู้เขา จะหนักเบายอมลูกไปทุกสิ่ง                                        สู้ตรากตรำทำงานกันจริง ๆ เพื่อ แลกสิ่งทรัพย์ได้มาให้เรา
เมื่อลูกเสร็จการศึกษาวิชา เชี่ยว แม่คนเดียวดีใจ ใครจะเท่า                      เมื่อลูกหาทรัพย์ได้ใจท่าน เบา เพราะท่านเฝ้าปลูกฝังหวัง ให้ดี ฯ

แม่รักลูกปลูกฝังทางศึกษา อีกจรรยาแม่อบรมบ่มนิสัย                             แม่รักลูกปกป้องคุ้มผองภัย ลูกรักแม่ก็จงได้กตัญญู ฯ

มีเพื่อนอื่นหมื่นแสนไม่แม้น แม่ เป็นเพื่อนแท้แม่เกล้าเฝ้า อุปถัมภ์          เป็นทั้งแม่ เพื่อน ครู อยู่ประจำ ทุกเช้าค่ำรัก ห่วงดังดวงใจ
ให้กำเนิดเกิดกายสายโลหิต แม่ไม่คิดหน่ายรักพลิกผลักใส                     เป็นแม่พระแม่เรือนแม่เพื่อน ใจ แม่เหมือนนัยธรรมคุตสุดบูชา ฯ

แม่ เป็นครูผู้สอนแต่ตอนต้น แม่เป็นคนอุดมพรหมวิหาร                            แม่มีเมตตา กรุณา มุทิตาการ แม่มีญาณ อุเบกขาเป็นอารมณ์
แม่เหมือนพระอรหันต์อันสูง สุด แม่หวังบุตรธิดาอย่าขื่นขม                     แม่กับลูกผูกมิตรจิตชื่นชม แม่จึงสมสุภาษิตมิตรในเรือน ฯ

อันมวลมิตรอื่นใดหาไม่ยาก หาลำบากยิ่งแท้แม่มาตรฐาน                       ผู้เป็นพรหมเป็นพระ บุรพาจารย์ ควรแก่การเทิดไว้ ไหว้บูชา
หมดอื่นหมื่นหมดไปหาใหม่แก้ หากหมดแม่แล้วไม่มีที่จักหา                   เป็นทั้งมิตรแม่ประเสริฐแต่ เกิดมา ร่วมชายคาเรือนตนแม่คนเดียว ฯ

วันเกิดลูกเกือบคล้ายวันตาย แม่ แม่เจ็บท้องแท้เท่าไรมิได้บ่น                การอุ้มท้องกว่าจะคลอดรอด เป็นคน เติบโตจนบัดนี้นี่เพราะใคร
แม่เจ็บจนเจียนขาดใจในวัน นั้น กลับเป็นวันลูกฉลองกันผ่องใส              ได้ชีวิตแล้วก็หลงระเริงใจ ลืมผู้ให้ชีวิตอนิจจา ฯ

แม่สละสวยสละสาวคราวอุ้มท้อง แม่ไม่ร้องแม่ไม่บ่นแม่ทนได้               แม่เฝ้าถนอมจนครรภ์แก่แม่ เต็มใจ จะหาใครเหมือนแม่แพ้ทุกคน
ครบเก้าเดือนเคลื่อนคลอดรอด ชีวิต แม่ใกล้ชิดลูกน้อยคอยฝึกฝน        แม่ลำบากอย่างไรใจแม่ทน สายเลือดข้นเต้าแม่กลั่นปันลูกกิน
แม่ป้องริ้นป้องไรมิให้ผ่าน แม่สงสารห่วงลูกยากว่าทรัพย์สิน                   แม่เห่กล่อมยามนิทราเป็น อาจิณ แม่ไม่ผินแม่ไม่ผันทุกวันมา
ยามลูกสุขแม่สุขสมอารมณ์ชื่น ยามลูกขื่นแม่ขมระทมกว่า                      ยามลูกไข้แม่อดนอนร้อนอุรา ยามลูกยาอับโชคแม่โศกใจ
คราลูกหิวแม่หิวกว่าน้ำตา ร่วง แม่เป็นห่วงดิ้นรนหาเอามา ให้                    แม้แม่อดหมดข้าวปลาไม่ว่าไร แม่สละได้ลูก อิ่มแปล้แม่ทนเอา
ใครไหนเล่าเฝ้าอบรมบ่มนิสัย แม้เติบใหญ่ไม่ท้อถอยคอยนั่งเฝ้า            พระคุณเลิศลูกโศกช่วยบรรเทา ใครไหนเล่ารักมั่นแท้แม่ฉันเอง ฯ

ดวงใจแม่สะอาดแท้กว่าทุกสิ่ง ดวงใจแม่สะอาดยิ่งกว่าสิ่งไหน                ดวงใจแม่สะอาดเกินกว่าสิ่งใด ดวงใจแม่มีไว้เพื่อลูกตน ฯ

เด็กดีมี ๑๒ อย่าง

๑. อันเด็กดีมีปัญญาหาความรู้
๒. เชื่อฟังครูพ่อแม่ไม่แปรผัน
๓. มีศีลธรรมวามเด่นเป็นสำคัญ
๔. อีกขยันประกอบกิจคิดสร้างตัว
๕. ไม่คบคนอันธพาลสันดานชั่ว
๖. ไม่ทำตัวเหลวไหลไร้เหตุผล
๗. เว้นอบายมุขชั่วช้าพาอับจน
๘. หมั่นฝึกฝนเสียแต่เล็กเป็นเด็กดี
๙. จงทำดีมีศีลธรรมถือความสัตย์
๑๐. จงประหยัดจ่ายทรัพย์นับถ้วนถี่
๑๑. จงเชื่อฟังผู้ใหญ่แต่โดยดี
๑๒. จงมากมีกตัญญูรู้คุณคน ฯ